Οικονομική στασιμότητα και πληθυσμιακή συρρίκνωση στην Ελλάδα

του Παύλου Δερμενάκη

Ηπρόσφατη έκθεση του ΔΝΤ (9/10/2018) για την παγκόσμια οικονομία, για την οποία τα κυβερνητικά στελέχη πανηγύρισαν την οριακή βελτίωση στο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ της Ελλάδας φέτος και το 2019, σημειώνει δύο τεράστιας σημασίας, γνωστά εδώ και καιρό, θέματα για τη χώρα. Την στασιμότητα στη μακροχρόνια ανάπτυξη και τη γήρανση του πληθυσμού.

Ανάπτυξη προς τα κάτω

Για την ανάπτυξη, το 2018 και το 2019 οι προβλέψεις του ΔΝΤ αποκλίνουν προς τα κάτω μόλις κατά 0,1% από τις αντίστοιχες της κυβέρνησης (ΔΝΤ, 2018 – 2%, 2019 – 2,4%). Τα θετικά αυτά μεγέθη, ακόμα και εάν επιτευχθούν, απέχουν πολύ από τις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας να ξαναβρεί έναν ικανοποιητικό τρόπο λειτουργίας, ανάπτυξης και δημιουργίας εισοδήματος για το λαό. Το τι θα επιτευχθεί θα το δούμε στους απολογισμούς, καθώς ήδη υπάρχουν μια σειρά στοιχεία που δείχνουν ότι π.χ. οι επενδύσεις μειώνονται. Υπενθυμίζουμε εδώ τις προβλέψεις για ανάπτυξη 2,8% το 2017 από κυβέρνηση, ΔΝΤ και Κομισιόν που κατέληξαν στο, 1,4%.

Εδώ και δύο χρόνια όλοι μιλούν για την ανάγκη ενός «επενδυτικού σοκ» της τάξης των 100 δισ. ευρώ στην ελληνική οικονομία. Και όμως οι ακαθάριστες επενδύσεις παραμένουν καθηλωμένες «χονδρικά» στα 5 δισ. ανά τρίμηνο από το 2014 και μετά. Για το 2018, στο εξάμηνο εμφανίζονται μειωμένες κατά 7,9% έναντι της αντίστοιχης περιόδου του 2017. Φυσικά πώς να γίνουν επενδύσεις όταν το Δημόσιο σταματά τις επενδύσεις (-1,2 δις. ευρώ έναντι του στόχου στο 9μηνο) για να εμφανίσει υπερπλεόνασμα στον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ οι επενδυτικές ευκαιρίες για τους ιδιώτες είναι το «επενδυτικό πλιάτσικο» στη δημόσια περιουσία και οι πωλήσεις των κόκκινων δανείων στα funds σε εξευτελιστικές τιμές.

Η μόνιμη υπογεννητικότητα στην Ελλάδα , που επιδεινώθηκε λόγω της κρίσης, σε συνδυασμό με τη γήρανση αλλά και τα φαινόμενα της μετανάστευσης των νέων, κύρια επιστημόνων έχουν ως αποτέλεσμα τη σταδιακή μείωση του πληθυσμού με τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις

Όσον αφορά το μέλλον, το ΔΝΤ προχώρησε σε αναθεώρηση των προβλέψεών του προς το πολύ χειρότερο και μάλιστα μέσα σε λίγους μήνες. Για το 2023 προβλέπει άνοδο ΑΕΠ μόλις 1,2% όταν τον Απρίλιο προέβλεπε ρυθμό ανάπτυξης 1,9%. Σύμφωνα με το ΔΝΤ η εκτίμηση αυτή πηγάζει κατά κύριο λόγο από τα αρνητικά δημογραφικά στοιχεία της χώρας.

Μία εβδομάδα πριν το Ταμείο είχε δημοσιοποιήσει μελέτη σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα δέχεται το ισχυρότερο υπογεννητικό πλήγμα από την κρίση έχοντας ήδη, πριν από την κρίση, έναν γηράσκοντα πληθυσμό. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες της Ε.Ε. με τα μεγαλύτερα ποσοστά εξάρτησης (πάνω από 30%) των ηλικιωμένων (άνω των 65 ετών). Το ποσοστό αυτό προβλέπεται να φτάσει, διαχρονικά επιδεινούμενο, σε επίπεδο πάνω από 60% το 2070!

Οι αρνητικές συνέπειες από μια τέτοια εξέλιξη στην Οικονομία είναι τεράστιες. Δεν θα υπάρχει επαρκές παραγωγικό δυναμικό για την οικονομία ενώ εντείνεται η πίεση στις δημόσιες δαπάνες για συντάξεις, υγειονομική περίθαλψη και μακροχρόνια φροντίδα καθώς ο πληθυσμός γερνά. Όλα αυτά, ενώ θα έχουμε να αποπληρώνουμε τα μνημονιακά δάνεια μέχρι το 2060, και συνεπώς να παράγουμε δημοσιονομικά πλεονάσματα πάνω από 2%, όπως δεσμεύθηκε η κυβέρνηση για την περίοδο 2023-2060!

Μείωση του πληθυσμού

Η μόνιμη υπογεννητικότητα στην Ελλάδα (1,3 παιδιά ανά ζεύγος), που επιδεινώθηκε λόγω της κρίσης, σε συνδυασμό με τη γήρανση αλλά και τα φαινόμενα της μετανάστευσης των νέων, κύρια επιστημόνων, σαν συνέπεια των μνημονίων, έχουν ως αποτέλεσμα τη σταδιακή μείωση του πληθυσμού. Σημειώνουμε ότι για να διατηρηθεί σταθερός ένας πληθυσμός ο δείκτης γεννήσεων ανά ζευγάρι πρέπει να είναι μεγαλύτερος του 2, τουλάχιστον 2,1.

Κάποια νούμερα είναι ιδιαίτερα κατατοπιστικά όσον αφορά την περίοδο της κρίσης (μετά το 2010):

• Μόνο στο διάστημα 2011-2017 ο πληθυσμός της Ελλάδας μειώθηκε κατά 355.000 άτομα (-3,2%)
• Ο μέσος ετήσιος ρυθμός μετανάστευσης Ελλήνων στο εξωτερικό την περίοδο 2010-2016 αυξήθηκε κατά 136% έναντι των προηγουμένων ετών. Το αντίστοιχο ποσοστό για τις ηλικίες 20-39 ετών αυξήθηκε κατά 97%, στην πλειονότητά τους υψηλά καταρτισμένοι επιστήμονες.
• Το ποσοστό γεννήσεων επί χιλίων κατοίκων βαίνει συνεχώς μειούμενο. Από 10,45 το 2009 σε 8,22 το 2017, δηλαδή μείωση της γεννητικότητας κατά 21,3% σαν αποτέλεσμα των μνημονίων που έπληξαν πολλαπλά κατά κύριο λόγο της νεότερες ηλικίες. Εδώ να σημειώσουμε ότι την αμέσως προηγούμενη δεκαετία είχε σημειωθεί σταδιακή αύξηση στη γεννητικότητα από 9,25 το 1999 σε 10,53 το 2008.
• Το ποσοστό θανάτων επί χιλίων κατοίκων βαίνει συνεχώς αυξανόμενο. Από 9,6 το 2009 σε 11,56 το 2017, δηλαδή αύξηση της θνησιμότητας κατά 20,4% σαν αποτέλεσμα της γήρανσης του πληθυσμού, αλλά και της κατάρρευσης της ποιότητας ζωής λόγω των μνημονίων.

Με τα αυτά τα δεδομένα η σταδιακή μείωση του πληθυσμού είναι προδιαγραμμένη με μαθηματική ακρίβεια. Από τα 11 εκατομμύρια το 2013 θα βρεθούμε μεταξύ 8,3-10 εκατομμύρια το 2050, με πλέον πιθανό να προσεγγίζουμε το 8,3 και το 2080 με 7,2 εκατομμύρια.

Δυστυχώς τα επικοινωνιακά παιγνίδια κυβέρνησης, αντιπολίτευσης και γενικότερα του σάπιου πολιτικού συστήματος εστιάζουν στη δημιουργία εντυπώσεων για το σήμερα. Μας οδηγούν στη σίγουρη καταστροφή οικονομικά, βιολογικά, εθνικά και το έχουν καλά κρυμμένο.

Δημοσίευση: Εφημερίδα "Δρόμος της Αριστεράς" Φύλλο 427, 27/10/2018

Πηγή:  Οικονομική στασιμότητα και πληθυσμιακή συρρίκνωση στην Ελλάδα | Δρόμος της Αριστεράς

Ένας ακόμα χειμώνας χωρίς θέρμανση

Η κυβέρνηση θυσιάζει το φτηνό πετρέλαιο για τα υπερπλεονάσματα

του Παύλου Δερμενάκη

Ενας ακόμα παγωμένος χειμώνας χωρίς θέρμανση ξεκίνησε από την τρέχουσα βδομάδα για τα λαϊκά στρώματα. Με τις διεθνείς τιμές πετρελαίου σχετικά ψηλά (το brent από τα 58 δολάρια τον Οκτώβρη 2017 σήμερα βρίσκεται στα 80, ήτοι αύξηση 38%, και πριν μερικές μέρες ήταν στα 85) και την φορολογία στα καύσιμα σε δυσθεώρητα ύψη είναι προφανές ότι πάμε για ένα ακόμα χειμώνα χωρίς θέρμανση για την πλειονότητα των λαϊκών στρωμάτων.

Τα νούμερα είναι αμείλικτα: Το πετρέλαιο θέρμανσης ξεκίνησε τη Δευτέρα 15/10/2018 να διατίθεται στα 1,15 ευρώ ανά λίτρο έναντι 0,944 ευρώ τον Οκτώβρη 2017 (αύξηση 22%) και η τιμή αυτή θα ανεβαίνει στο βαθμό που θα ανεβαίνουν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου. Να σημειώσουμε ότι στο τέλος της περυσινής περιόδου διάθεσης πετρελαίου θέρμανσης η τιμή είχε φτάσει τα 1,025 ευρώ (Απρίλιος 2017).

Έναντι αυτών των τιμών η κυβέρνηση έχει διαμορφώσει μια πολυδαίδαλη δέσμη κοινωνικών και γεωγραφικών κριτηρίων για την χορήγηση του επιδόματος θέρμανσης. Με βάση τα κυβερνητικά στοιχεία στην καλύτερη περίπτωση κάποιος οικογενειάρχης, εφόσον εκπληρώνει τα κριτήρια, θα λάβει στις πλέον κρύες περιοχές της χώρας το συνολικό ποσό των 312,50 ευρώ ενώ θα πρέπει να έχει δαπανήσει με τις σημερινές τιμές 2.875 ευρώ!

Οι φόροι στο πετρέλαιο θέρμανσης είναι ένα καθαρά αντικοινωνικό μέτρο που ουσιαστικά εξοντώνει το λαό, στερώντας του τη δυνατότητα θέρμανσης. Μόνο ο ειδικός φόρος κατανάλωσης (αφήνουμε τους άλλους φόρους που προστίθενται) ανέρχεται σε 0,28 ευρώ + 24% ΦΠΑ! Δηλαδή σύμφωνα με το προηγούμενο παράδειγμα ο συγκεκριμένος οικογενειάρχης θα έχει πληρώσει 868 ευρώ ειδικούς φόρους για να λάβει επιστροφή, εάν και εφόσον, 312,5 ευρώ!

Οι ομοσπονδίες βενζινοπωλών και πρατηριούχων ζητούν τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα 6 λεπτά ανά λίτρο από 0,28 ευρώ που είναι σήμερα ώστε να μειωθούν αντίστοιχα οι τελικές τιμές. Όμως αυτά είναι έξω από τη «λογική» μια κυβέρνησης που αναζητά υπερπλεονάσματα μέσω των φόρων, για να σου δώσει πίσω «πενταρο-δεκάρες» με τη μορφή έκτακτων επιδομάτων και να μπορεί έτσι να διαφημίζει την κοινωνική της ευαισθησία…

Σε μία χώρα που τα λαϊκά στρώματα υποφέρουν και βρίσκονται σε καθεστώς φτώχειας ή στα όρια της φτώχειας είναι δεδομένο ότι δεν έχουν τη δυνατότητα – πολυτέλεια για θέρμανση με τη χρήση πετρελαίου και αναζητούν άλλες μορφές με τα γνωστά θανατηφόρα μερικές φορές αποτελέσματα. Φυσικά αυτό καταγράφεται ως δραματική μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου θέρμανσης. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης το 2017 ήταν 1,2 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι σε σχέση με το 2003, όταν καταγράφηκε το μέγιστο της κατανάλωσης, με 4,3 εκατ. μ.τ., δηλαδή έχει σημειωθεί μείωση κατά 72%.

Δημοσίευση: Εφημερίδα "Δρόμος της Αριστεράς" Φύλλο 426, 20/10/2018

Πηγή:  Ένας ακόμα χειμώνας χωρίς θέρμανση | Δρόμος της Αριστεράς

Νέα τερτίπια με τον προϋπολογισμό του 2019

Η κυβέρνηση προσπαθεί να υφαρπάξει ψήφους με αναστολή μέτρων και νέα επιδόματα

του Παύλου Δερμενάκη

Οπρωθυπουργός Α. Τσίπρας συνεχώς επιδίδεται σε ένα οικείο πλέον για τον ίδιο «σπορ». Διαπραγματεύεται συνεχώς στο όνομα του ελληνικού λαού αλλά στην πράξη για λογαριασμό του εαυτού του.

Από την εποχή της μνημονιακής κωλοτούμπας και μέχρι τον φετινό Αύγουστο στο όνομα του να πάρει η Ελλάδα την εκάστοτε δόση του δανείου, μετά από «σκληρές» διαπραγματεύσεις, ο πρωθυπουργός υπέγραφε ότι του απαιτούσαν οι δανειστές ως υπάκουος μαθητής. Το αποτέλεσμα τελικά, μετά την «έξοδο» από τα μνημόνια, είναι να υπάρχει ένα μνημονιακό πλαίσιο, με δεσμεύσεις και μέτρα που ξεπερνούν κατά πολύ το τι προέβλεπε το 3ο μνημόνιο το καλοκαίρι του 2015, που φθάνει αρχικά μέχρι το 2022 και μετά μέχρι το 2060! Φυσικά όλα αυτά «γονάτισαν» ποικιλοτρόπως το λαό. Γονάτισαν το ηθικό του, την εμπιστοσύνη του στο πολιτικό σύστημα και στην αριστερά, την οικονομική του κατάσταση και τις αντοχές του. Η λαϊκή δυσαρέσκεια είναι διάχυτη και αποτυπώνεται με εμφατικό τρόπο στις εκτιμήσεις των «γκάλοπ». Δύο από τα μέτρα που έχει αποδεχθεί η κυβέρνηση για εφαρμογή μεταμνημονιακά είναι α) η για μία ακόμα φορά μείωση των παλαιών (πριν τον Μάιο 2016) συντάξεων κατά 18% με την περικοπή της προσωπικής διαφοράς από 1/1/2019 και β) η μείωση του αφορολόγητου από 8.600 ευρώ σε 5.600 ευρώ από 1/1/2020 που σημαίνει απώλεια εισοδήματος από τα λαϊκά στρώματα της τάξης του 7-8%. Δηλαδή συνολικά νέα μείωση του εισοδήματος των συνταξιούχων κατά 25% και των λοιπών λαϊκών στρωμάτων κατά 7-8%.

Το κόλπο με τις συντάξεις

Τώρα όσο πλησιάζουμε προς τις εκλογές τον πρωθυπουργό τον «ζώνουν τα φίδια», όχι μόνο λόγω της καταβαράθρωσης των ποσοστών του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και της προσωπικής του απαξίωσης. Η περιπλοκές που δημιουργεί το Μακεδονικό, οι πιέσεις του τελευταίου διαστήματος εντός της κυβέρνησης με τα γνωστά προβλήματα αλλά και εντός του ΣΥΡΙΖΑ είναι πολύ γνωστά θέματα. Αν υλοποιηθεί η περικοπή των συντάξεων και πάει μετά σε εκλογές είναι από χέρι «καμένος» ακόμα και προσωπικά ο Αλέξης Τσίπρας. Οι φωτιές του καλοκαιριού με το προσωπικό του ξεγύμνωμα του αφαίρεσαν τη δυνατότητα να πάει σε εκλογές πριν τη νέα μείωση των συντάξεων. Άρα όρος επιβίωσης για τον κ. Τσίπρα και την παρέα του η μη περικοπή των συντάξεων, για να ελπίζει σε ένα αξιοπρεπές ποσοστό στις εκλογές που σήμερα φαίνεται ότι θα γίνουν μέσα στην άνοιξη. Έτσι βλέπουμε το τελευταίο διάστημα αυτούς που όλα τα προηγούμενα χρόνια «ελαφρά τη καρδία» υπέγραφαν περικοπές συντάξεων και νέους φόρους να «ενδύονται» την «λεοντή» του αγωνιστή της Αριστεράς και να ζητούν από τους θεσμούς να μην εφαρμοστεί φέτος η περικοπή των συντάξεων. Προσέξτε δεν ζητούν την κατάργηση της διάταξης που οι ίδιοι ψήφισαν για περικοπή των συντάξεων. Ζητούν την προσωρινή μη εφαρμογή του μέτρου. Αν πίστευαν όλα όσα λένε θα πέρναγαν, τουλάχιστον για αυτό, ένα άρθρο και θα καταργούσαν αυτή τη διαχρονική δέσμευση. Όμως δεν προχωρούν σε κάτι τέτοιο. Προσπαθούν να κερδίσουν την υπόθεση για την παρούσα περίοδο και να αφήσουν τον επόμενο, όταν αυτοί δεν θα είναι κυβέρνηση, να βγάλει τα «κάστανα από τη φωτιά» ευελπιστώντας παράλληλα ότι η εφαρμογή του μέτρου από την επόμενη κυβέρνηση θα έρθει στην κατάλληλη για αυτούς συγκυρία, για να επαναλάβουν το «κόλπο» του 2014. Με αφορμή την εκλογή προέδρου της Δημοκρατίας το Φλεβάρη-Μάρτη 2020 και με νωπές τις περικοπές συντάξεων και αφορολόγητου από την επόμενη κυβέρνηση εκτιμούν ότι θα ψαρέψουν στα θολά νερά των «λαϊκών αγώνων» για το εισόδημα. Η υποκρισία και ο αμοραλισμός σε όλο τους το μεγαλείο.

Συνεπώς οι διαπραγματεύσεις της παρούσας φάσης για το θέμα των συντάξεων γίνονται για μία ακόμα φορά στο όνομα του λαού αλλά στην πράξη στο όνομα της εξυπηρέτησης των σχεδιασμών Τσίπρα. Του πλέον υπάκουου μνημονιακού εντολοδόχου πρωθυπουργού μέχρι σήμερα.

Βλέπουμε το τελευταίο διάστημα τους κυβερνητικούς που υπέγραφαν περικοπές συντάξεων και νέους φόρους να ζητούν από τους θεσμούς να μην εφαρμοστεί φέτος η περικοπή των συντάξεων. Προσέξτε ζητούν την προσωρινή μη εφαρμογή του μέτρου. Προσπαθούν να κερδίσουν την υπόθεση για την παρούσα περίοδο και να αφήσουν τον επόμενο, όταν αυτοί δεν θα είναι κυβέρνηση, να βγάλει τα «κάστανα από τη φωτιά»

2+1 προϋπολογισμοί

Η κλασσική διγλωσσία Τσίπρα επιβεβαιώθηκε με την κατάρτιση του προσχεδίου προϋπολογισμού 2019 πριν από 15 μέρες με την κατάθεση δύο σχεδίων. Ένας προϋπολογισμός για εσωτερική, κατανάλωση χωρίς περικοπές συντάξεων και ένας για τους θεσμούς και τις αγορές με την περικοπή. Κλασσική «πολιτική» σκέψη, διαλέγετε και παίρνετε. Και αφού ετοιμάστηκε η διαδικασία με τους θεσμούς, παρά τις συνεχιζόμενες αλλά μετριασμένες σε σχέση με το παρελθόν αντιρρήσεις του ΔΝΤ, κατατέθηκε στις 15/10/2018 στην Κομισιόν σχέδιο προϋπολογισμού χωρίς περικοπές συντάξεων που όμως ικανοποιεί τις απαιτήσεις των δανειστών. Από τις πληροφορίες που κυκλοφορούν δημοσιογραφικά φαίνεται ότι από την Κομισιόν αποδέχονται το σενάριο της μη περικοπής αρκεί να επιτευχθούν οι στόχοι. Σημειώνουμε εδώ ότι το κείμενο που κατατέθηκε είναι άκρως διπλωματικά διατυπωμένο ώστε να φαίνεται η πρόθεση για μη εφαρμογή του μέτρου αλλά και η διάθεση για διαπραγμάτευση. Ειδικότερα στον πίνακα με την μη περικοπή των συντάξεων και τα μέτρα κοινωνικής στήριξης που έχει εξαγγείλει ο κ. Τσίπρας περιλαμβάνεται ως υποσημείωση ότι «η ποσοτικοποίηση των δημοσιονομικών παρεμβάσεων θα οριστικοποιηθεί μετά από διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή». Το τι ακριβώς σημαίνει αυτό θα το γνωρίζουμε στις αρχές Δεκέμβρη μετά τις σχετικές διαβουλεύσεις. Σε κάθε περίπτωση η «γούνα» μας είναι καμένη από τις διαπραγματευτικές επιτυχίες του πρωθυπουργού διαχρονικά.

Η «ελαστικότητα» της Κομισιόν

Η «ελαστική» αντιμετώπιση του θέματος από την Κομισιόν τουλάχιστον σε σχέση με τις αφόρητες πιέσεις κατά το παρελθόν έχει τις ερμηνείες της. α) Υπάρχει το ανοιχτό «μέτωπο» με την Ιταλία και δεν θα βοηθούσε να υπάρχουν δύο μεγάλα θέματα την ίδια περίοδο στην Ευρωζώνη, λαμβανομένου υπόψη του ιδιαίτερου βάρους της Ιταλίας. β) Όπως έδειξε η περίπτωση των stress test στην όλη διαδικασία κλεισίματος του ελληνικού θέματος υπεισέρχονται και πολιτικές και όχι μόνο τεχνικές αποφάσεις. Το να αποδεχθούν οι θεσμοί στην παρούσα περίοδο τη μη περικοπή, εφόσον μπορεί να εφαρμοστεί ανά πάσα στιγμή σημαίνει ότι το σύνολο της πολιτικής τους στην Ελλάδα παραμένει ενεργό. Η περίπτωση με την «επιτυχία» των ελληνικών τραπεζών στα stress test πρέπει να μιας γίνει μάθημα. Εφαρμόζουν κάποια στιγμή «ελαστικότερα» κριτήρια, αποφασίζουν με γνώμονα την πολιτική συγκυρία και αφήνουν το θέμα να το λύσουν οι αγορές. Τα αποτελέσματα με τις τράπεζες από τον Μάιο έως και σήμερα και τα αδιέξοδά τους είναι γνωστά και μας απασχόλησαν αρκετά στα δύο προηγούμενα φύλλα. γ) Οι θεσμοί έχουν εξασφαλισμένα και με Plan B (αυτόματος δημοσιονομικός κόφτης) τα υπέρογκα πλεονάσματα για τα οποία έχει δεσμευτεί η κυβέρνηση. Το πώς επιτυγχάνονται αυτά, πόσο επιβαρύνεται η οικονομία και παραμένει σε στασιμότητα και πόσο φτωχότερα γίνονται τα λαϊκά στρώματα είναι κάτι που τους είναι αδιάφορο τόσο στους θεσμούς όσο και στην κυβέρνηση που πασχίζει με κάθε τρόπο και κόστος για υπερπλεόνασμα. Στόχος της το παραπάνω να πάει σε στοχευμένες εκλογικές παροχές για να ανατρέψουν το σε βάρος τους πολιτικό κλίμα στο λαό.

Συμπερασματικά

Ας μην επαναπαυτούμε στην περίπτωση που δεν θα γίνουν οι περικοπές των συντάξεων από 1/1/2019. Η όλη διαδικασία είναι δρομολογημένη για να γίνουν οι περικοπές, απλά μας δίνουν ένα περιθώριο «ελεύθερου» χρόνου με παράλληλη προσπάθεια για εξαγορά της ψήφου μας. Παράλληλα σε ένα συνεχώς με γοργούς ρυθμούς μεταβαλλόμενο διεθνές οικονομικό και πολιτικό περιβάλλον όπου κυριαρχούν τα συμφέροντα των ισχυρών υπάρχει στην ατζέντα και το ενδεχόμενο να εισπράξει η κυβέρνηση μία άρνηση από τους θεσμούς και να απαιτηθεί η εφαρμογή του μέτρου της περικοπής των συντάξεων και τότε να δούμε «που θα κρυφτούν».

Δημοσίευση: Εφημερίδα "Δρόμος της Αριστεράς" Φύλλο 426, 20/10/2018

Πηγή:  Νέα τερτίπια με τον προϋπολογισμό του 2019 | Δρόμος της Αριστεράς

Ορισμένες διασταυρούμενες πλευρές της ελληνικής τραπεζικής χρεοκοπίας

του Παύλου Δερμενάκη

Στο προηγούμενο φύλλο έγινε εκτενής αναφορά, με δύο άρθρα, στο ζήτημα των αιτιών και της έντασης που έχει η καθίζηση των τραπεζικών μετοχών και στην κατάσταση των τραπεζών. Στο παρόν θα παραμείνουμε στο θέμα, εξετάζοντας ορισμένες πολιτικές πλευρές του.

Τι σημαίνει η τοποθέτηση του κ. Φλαμπουράρη ως υπεύθυνου για τις τράπεζες

Υπό φυσιολογικές συνθήκες στα θέματα της οικονομίας, αποτελεί έκπληξη πρώτου μεγέθους η τοποθέτηση του κ. Φλαμπουράρη στη θέση του υπευθύνου εκ μέρους της κυβέρνησης για τις τράπεζες. Στην πολιτική ατζέντα της παρούσας κυβέρνησης, καθώς είμαστε σε παρατεταμένη προεκλογική περίοδο και πασχίζει για την πολιτική της σωτηρία, αυτή η ενέργεια είναι «φυσιολογική» και σηματοδοτεί επερχόμενες κινήσεις.

Η ένταση της κοινωνικής πίεσης γύρω από το θέμα των κόκκινων δανείων, η αύξηση του αριθμού των πλειστηριασμών και η επέκτασή τους στα μεσαία και τα λαϊκά στρώματα μετά τα «φιλέτα» και τις βίλες, η συνεχώς διαπιστούμενη αδυναμία των δανειοληπτών από τα λαϊκά στρώματα να ανταποκριθούν στον δανεισμό τους και η άρνηση των τραπεζών σε λογικές ρυθμίσεις σε συνδυασμό με την πίεση από την ΕΕ προς της τράπεζες να απαλλαγούν από τα προβληματικά δάνεια μέχρι το τέλος 2021, διαμορφώνουν ένα αρνητικό πολιτικό κλίμα για την κυβέρνηση που μπορεί να πάρει μορφή χιονοστιβάδας όσο οι πιέσεις από όλες τις πλευρές μεγαλώνουν. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι ένα μέρος από την εκλογική της δύναμη στις εκλογικές αναμετρήσεις του 2015 το κέρδισε υποσχόμενη λύσεις σεισάχθειας στο θέμα των κόκκινων δανείων.

Η τοποθέτηση Φλαμπουράρη σε συνδυασμό με τα σενάρια για συμμετοχή του δημοσίου στα εναλλακτικά σχέδια λύσης ενός τμήματος των κόκκινων δανείων της τάξης τουλάχιστον των 20 δισ. ευρώ αποτελεί την «εγγύηση» για την κυβέρνηση ότι θα γίνει η μέγιστη δυνατή προσπάθεια να ελεγχθεί η κατάσταση όσον αφορά τις άμεσες κοινωνικές επιπτώσεις. Ο «λαϊκός» Φλαμπουράρης έναντι του «τεχνοκράτη» Δραγασάκη θα φροντίσει να ληφθούν μέριμνες για τα λαϊκά συμφέροντα. Στο πλαίσιο αυτό αναμένεται να δοθούν υποσχέσεις για ευνοϊκότερες λύσεις, όπως έγινε και στις εκλογές Σεπτεμβρίου 2015. Παράλληλα και όσο θα πλησιάζουμε προς τις εκλογές θα λειτουργεί ένας «μηχανισμός» ανάσχεσης της πίεσης προς τα λαϊκά στρώματα από τα δάνεια και τις ενέργειες αναγκαστικής εκτέλεσης εκ μέρους των τραπεζών. Όσον αφορά δε το θέμα της πίεσης από την ΕΕ για τη μείωση των κόκκινων δανείων των τραπεζών θα δοθεί «γη και ύδωρ» προκειμένου να βρεθεί τεχνικά λύση που το μεν κράτος, δηλαδή εμείς, θα δώσει τις οικονομικές εγγυήσεις και μέρος της χρηματοδότησης η δε διαχείριση των πουλημένων πλέον δανείων θα γίνεται από τους ιδιώτες που θα συμμετέχουν το σχήμα αλλά «με το μαλακό» όσο θα είμαστε σε προεκλογική περίοδο. Το τι θα ακολουθήσει μετά είναι «άλλου παπά ευαγγέλιο»...

Διάψευση των σεναρίων περί οικονομικής ανάκαμψης

Μέρα με τη μέρα, όχι μόνο από την πορεία των τραπεζικών μετοχών αλλά από μια σειρά διαφορετικά στοιχεία, καταγράφεται ότι η έξοδος από τα μνημόνια ούτε αποτελεί επιστροφή στην κανονικότητα, ούτε σηματοδοτεί ευνοϊκές προοπτικές για την ελληνική οικονομία.

Η χώρα είναι υποθηκευμένη συνολικά, πολλαπλά. Η δημόσια περιουσία, μέσω των ταμείων ξεπουλήματος και υπό την επιτροπεία των ξένων. Η ιδιωτική – ατομική περιουσία και όλος ο ιδιωτικός επιχειρηματικός τομέας, μέσω των τραπεζών που ελέγχονται από τα ξένους κερδοσκόπους. Ευαίσθητες εθνικά περιοχές έχουν παραδοθεί στη διαχείριση των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ.

Οι τράπεζες, που αποτελούν τον «καθρέφτη» της κατάστασης της οικονομίας, βρίσκονται σε καθεστώς αποσύνθεσης. Η κυβέρνηση παρουσιάζει συνεχώς αναπτυξιακούς στόχους που δεν επιτυγχάνονται. Σε όλη αυτή τη διαδικασία, μιλά για επενδύσεις χωρίς ποτέ να δώσει συγκεκριμένα στοιχεία από πού και πώς θα χρηματοδοτηθούν, όταν είναι δεδομένο ότι υπάρχει συνεχής δραστική μείωση της τραπεζικής χρηματοδότησης, από το 2008 έως και σήμερα. Η ημέρα που θα υπάρξει θετική χρηματοδότηση της οικονομίας δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα. Οι τράπεζες βρίσκονται σε «μαύρα χάλια» και αδυνατούν να ανταποκριθούν. Η αναπτυξιακή τράπεζα, που θα μπορούσε να βοηθήσει στη χρηματοδότηση, κάθε τόσο διαφημίζεται –όχι μόνο από την τωρινή κυβέρνηση– αλλά για μία ακόμα φορά έχει «ξεχαστεί» και θα αναζητηθεί ως σανίδα επικοινωνιακής σωτηρίας, για εξαγγελίες και μόνο, όταν θα πλησιάσουμε στις εκλογές.

Η ελληνική οικονομία, υπό τις παρούσες συνθήκες, είναι χρεοκοπημένη. Το κράτος δεν έχει εργαλεία για να παρέμβει στην οικονομία: α) οι τράπεζες δεν υπάρχουν ως χρηματοδοτικοί οργανισμοί, β) δεν ελέγχει την έκδοση και κυκλοφορία του χρήματος, γ) δεν έχει δική του περιουσία και κυρίως επιχειρήσεις υπό τη διαχείρισή του σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας, δ) οι αποφάσεις για το πλαίσιο οικονομικής πολιτικής υπαγορεύονται από έξω –υπαγορεύουν οι δανειστές και οι συνεχιζόμενες πολιτικές μνημονίων, σε συνδυασμό με γενικότερες δεσμεύσεις πολιτικών Ε.Ε.–, ε) όλη η περιουσία του ιδιωτικού τομέα είναι υποθηκευμένη, μέσω των τραπεζών, στους ξένους που τις ελέγχουν και στ) η εθνική ανεξαρτησία έχει παραδοθεί στον «αυτόματο πιλότο», υπό την αιγίδα των ΗΠΑ.

Πριν λίγο καιρό ο κ. Τσίπρας επαίρονταν ότι η Ελλάδα έχει περάσει με σταθερότητα τον κάβο. Οι πρόσφατες εξελίξεις, αποκλεισμού της χώρας από τις αγορές σε συνδυασμό με την εσωτερική κατάσταση της οικονομίας, πιστοποιούν ότι κάθε άλλο παρά περάσαμε κάποιον κάβο. Η στασιμότητα στην ανάπτυξη σε συνδυασμό με όσα προαναφέραμε παραπάνω, για να μην επεκταθούμε περισσότερο, πιστοποιούν ότι η οικονομία συνεχίζει να βουλιάζει

Δεν περάσαμε κανέναν κάβο

Πριν λίγο καιρό ο κ. Τσίπρας επαίρονταν ότι η Ελλάδα έχει περάσει με σταθερότητα τον κάβο, ενώ Ιταλία και Τουρκία κλυδωνίζονταν. Οι πρόσφατες εξελίξεις, αποκλεισμού της χώρας από τις αγορές σε συνδυασμό με την εσωτερική κατάσταση της οικονομίας, πιστοποιούν ότι κάθε άλλο παρά περάσαμε κάποιον κάβο. Η στασιμότητα στην ανάπτυξη σε συνδυασμό με όσα προαναφέραμε παραπάνω, για να μην επεκταθούμε περισσότερο, πιστοποιούν ότι η οικονομία συνεχίζει να βουλιάζει.

Τι άλλο σήμα χρειάζεται να λάβει κάποιος ότι η οικονομία του βουλιάζει, όταν δεν μπορεί να συζητήσει για δανεισμό από τις αγορές είτε ως κράτος είτε ως επιχειρήσεις; Τα σχέδια της κυβέρνησης για έξοδο στις αγορές έχουν «παγώσει», με το επιτόκιο στο δεκαετές ομόλογο στο 4,5%. Μία τράπεζα που απευθύνθηκε στις αγορές για να ενισχύσει τα κεφάλαιά της έλαβε, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, ενδεικτικό επιτόκιο της τάξης του 11%! Αυτό αποτέλεσε και την αφορμή της τρέχουσας τραπεζικής κρίσης.

Οι πακτωλοί χρημάτων που διαφημίζει η κυβέρνηση ότι θα έρθουν από το εξωτερικό, όταν έρχονται είναι με όρους «πλιάτσικου». Δείτε σε τι τιμές έχουν πουληθεί οι δημόσιες επιχειρήσεις στους ξένους και ποια είναι η κερδοφορία τους.

Η κρίση ως μηχανισμός ανακατανομής περιουσίας

Η κρίση αυτή χρησιμοποιείται ήδη, αλλά στη συνέχεια θα ενισχυθεί η ένταση, σαν μοχλός για ανακατανομή κινητής και ακίνητης περιουσίας.

Για την ακίνητη περιουσία το θέμα βρίσκεται στις τράπεζες, στις δυνάμεις που τις ελέγχουν (ξένοι) και στο περιεχόμενο των χαρτοφυλακίων τους με τις εξασφαλίσεις σε ακίνητη περιουσία και επιχειρήσεις. Το θέμα «κόκκινα δάνεια» και πλειστηριασμοί είναι μόνο η «κορυφή του παγόβουνου». Το σημαντικό είναι ο έλεγχος ουσιαστικά όλης της παραγωγικής δομής της οικονομίας (επιχειρηματικοί κλάδοι, ναυτιλία, αγροτική οικονομία) και της ακίνητης περιουσίας, μέσω της οποίας μπορεί να ελεγχθεί σε μεγάλο βαθμό και η κοινωνική δομή (κατοχή αγροτικής γης, αλλά και αλλαγές στο αστικό κοινωνικό τοπίο, μέσω βαθιών τροποποιήσεων στο καθεστώς της αστικής κατοικίας). Οι αλλαγές στα χέρια ιδιοκτησίας θα έχουν τεράστιες επιπτώσεις στην κοινωνική δομή και την οικονομία. Οι διαδικασίες αυτές είναι δρομολογημένες μέσω των τραπεζών ανεξάρτητα από το τι θα μας σερβίρει προεκλογικά ο κ. Φλαμπουράρης.

Παράλληλα, συντελείται ήδη σε μεγάλο βαθμό η «αποψίλωση» των μεσαίων και υψηλότερων στρωμάτων της κοινωνίας, που έχουν πληγεί από την κρίση, από σημαντικής αξίας κινητά περιουσιακά στοιχεία. Μια έρευνα στις ελληνικές εφημερίδες, σε ανακοινώσεις οίκων του εξωτερικού που ειδικεύονται σε πωλήσεις κινητών αγαθών, θα μας δείξει το μέγεθος των ειδών που φορτώνονται και μεταφέρονται στο εξωτερικό με σκοπό να πάνε στο «σφυρί» του πλειστηριασμού.

Δημοσίευση: Εφημερίδα "Δρόμος της Αριστεράς" Φύλλο 425, 13/10/2018

Πηγή:  Ορισμένες διασταυρούμενες πλευρές της ελληνικής τραπεζικής χρεοκοπίας | Δρόμος της Αριστεράς

Τι συμβαίνει με τις τράπεζες;

Άκρως προβληματικό συνεχίζει να είναι το ελληνικό τραπεζικό σύστημα

του Παύλου Δερμενάκη

Τραπεζίτες και κυβέρνηση τον περασμένο Μάιο πανηγύρισαν την «επιτυχία» των ελληνικών συστημικών τραπεζών στα stress test από την Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή, ουσιαστικά την ΕΚΤ. Τότε σε δύο άρθρα, είχαμε περιγράψει την αδικαιολόγητη βάση των πανηγυρισμών (οι σχετικοί σύνδεσμοι στο τέλος του παρόντος άρθρου) καθώς η πραγματική κατάσταση των τραπεζών ήταν και συνεχίζει να είναι άκρως προβληματική.

Οι τραπεζικές μετοχές βυθίζονται

Οι πανηγυρικές ανακοινώσεις, για ακόμα μία φορά μόνο για εσωτερική κατανάλωση, φυσικά δεν έπεισαν τις αγορές και τους ειδικούς. Έτσι ενώ κάποιοι προχωρούσαν σε διαφημιστικές καμπάνιες για την υψηλή κεφαλαιακή τους επάρκεια, οι αγορές, μετά την ολοκλήρωση των stress test, άρχισαν σταδιακά να αποτιμούν αρνητικά τις εξελίξεις. O τραπεζικός δείκτης του Χρηματιστηρίου από τις 780,38 μονάδες στις 30/4/2018 έπεσε στις 383,17 στις 3/10/2018 (μείωση 51%). Αξίζει δε να σημειωθεί ότι από τα μέσα του Αυγούστου, που έχουμε την «καθαρή έξοδο» από τα μνημόνια η πτώση έφθασε στο 36%!

Το πρόβλημα οξύνθηκε υπερβολικά αυτή την εβδομάδα με αποτέλεσμα να βρεθεί η «εύκολη» λύση ότι «για μία ακόμα φορά φταίνε οι κερδοσκόποι». Φυσικά υπάρχει κερδοσκοπία όμως αυτή στηρίζεται αφ’ ενός στην ανοχή (νομική, θεσμική και λειτουργική… «κάνω τα στραβά μάτια») των αρμόδιων αρχών και στις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά και τις τράπεζες.

Το ερώτημα είναι τι συμβαίνει και από τη βδομάδα που μας πέρασε ξεκίνησε πάλι από τους «ειδικούς» η συζήτηση για την κατάσταση των τραπεζών ενώ μπαίνει ξανά μπροστά στην επικαιρότητα το θέμα νέας αύξησης κεφαλαίων. Σημειώνουμε εδώ ότι τον Μάιο 2018 ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα (σκορ) και ξεκίνησε η διαβούλευση των Τραπεζών με την ΕΚΤ. Το θέμα της αύξησης κεφαλαίων θα ανακοινωθεί από την εποπτική αρχή τον Νοέμβριο. Συνεπώς όσο πλησιάζουμε προς το Νοέμβριο η πίεση μεγαλώνει καθώς όπως έχουν δηλώσει οι ιδιώτες μεγαλομέτοχοι των τριών τουλάχιστον τραπεζών (Alpha, Eurobank, Πειραιώς) δεν είναι στις προθέσεις τους η αύξηση κεφαλαίου με καταβολή μετρητών.

Βασικό πρόβλημα των τραπεζών παραμένει η διαχείριση των ανείσπρακτων δανείων. Η μείωση των «κόκκινων δανείων» προέρχεται στο μεγαλύτερο μέρος (50%-60%) από διαγραφές παλαιών ανείσπρακτων δανείων και από πωλήσεις δανείων χωρίς εγγυήσεις έναντι ευτελούς τιμήματος (ακόμα και 3%!)

Η μαύρη τρύπα των «κόκκινων δανείων»

Η συνεχής επανεμφάνιση του προβλήματος της κατάστασης των τραπεζών μετά από τρεις ανακεφαλαιοποιήσεις 65 δισ. ευρώ και την ριζική τροποποίηση της νομοθεσίας για να εξυπηρετηθούν τα συμφέροντά τους σε βάρος των δανειοληπτών σηματοδοτεί μια κατάσταση όπου: α) οι τράπεζες μετά από οκτώ χρόνια ρυθμίσεων προβληματικών δανείων και καταγραφής ζημιών αδυνατούν να διαχειριστούν την κατάσταση και β) το μέλλον κάθε άλλο παρά ευνοϊκό μπορεί να είναι καθώς δεν φαίνεται ότι μεσοπρόθεσμα θα μπορέσουν να χρηματοδοτήσουν επαρκώς την οικονομία για να συμβάλουν στην ζητούμενη ανάπτυξη.

Το πρόβλημα είναι τα «κόκκινα δάνεια» και οι συνέπειές τους. Αν πάρουμε υπόψη την ευνοϊκή πλευρά, ότι η οικονομία σχετικά βελτιώθηκε μετά το 2016, οι «επιτυχίες» των τραπεζών στην αντιμετώπιση των κόκκινων δανείων είναι πενιχρότατες. Τα προβληματικά δάνεια από 106,3 δισ. ευρώ στο τέλος 2016 μειώθηκαν σε 95,7 δισ. ευρώ στο τέλος 2017 και σε 88,6 δισ. στο τέλος Ιουνίου 2018. Αυτή η μείωση δεν είναι αποτέλεσμα της βελτίωσης της κατάστασης της οικονομίας και κατ’ επέκταση των εισοδημάτων, ώστε να ξεκινήσουν τα δάνεια να εξυπηρετούνται. Η μείωση προέρχεται στο μεγαλύτερο μέρος (50%-60%) από διαγραφές παλαιών ανείσπρακτων δανείων για τα οποία είχαν σχηματιστεί προβλέψεις και από πωλήσεις δανείων χωρίς εξασφαλίσεις (εγγυήσεις) έναντι ευτελούς τιμήματος (ακόμα και 3%!). Πρόκειται για το εύκολο τμήμα καθώς αφορά τους λεγόμενους «σκελετούς» στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών. Οι εισπράξεις μέσω ρυθμίσεων είναι πολύ λίγες συγκριτικά και το σύνηθες φαινόμενο είναι να εφαρμόζονται για μικρό χρονικό διάστημα, μετά τα δάνεια ξαναγίνονται προβληματικά. Οι βασικές αιτίες της επαναφοράς των δανείων σε προβληματικά είναι α) οι μη ρεαλιστικές λύσεις «ρύθμισης» που επιβάλλουν οι τράπεζες στους δανειολήπτες, και β) η πραγματική αδυναμία των δανειοληπτών να ανταποκριθούν καθώς οι συνθήκες της οικονομίας, παρά τους πανηγυρισμούς της κυβέρνησης, δεν οδηγούν σε βελτίωση των εισοδημάτων.

Όπως είναι γνωστό οι τράπεζες στα αποτελέσματα του β’ τριμήνου 2018 κατέγραψαν «νέα» κόκκινα δάνεια που υπερβαίνουν εκείνα για τα οποία εφαρμόστηκε ρύθμιση.

Βασική αιτία ο σημαντικός αριθμός επανεμφάνισης ήδη ρυθμισμένων δανείων ως κόκκινα μετά το τέλος της περιόδου χάριτος ή της μειωμένης δόσης. Επίσης αξίζει να σημειωθεί, το λένε οι αναλυτές των διεθνών οίκων, ότι οι ρυθμίσεις πραγματοποιούνται με ρυθμούς χαμηλότερους των αρχικών προσδοκιών μετά την εφαρμογή των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών και του φόβου που εκτιμούσαν ότι θα προκαλέσει στους δανειολήπτες, ώστε να πιεστούν για ρυθμίσεις. Πρακτικά αυτά τα στοιχεία αποδεικνύουν τα «όρια» της οικονομίας και συνεπώς την πραγματική αδυναμία αποπληρωμής ενός μεγάλου του δανεισμού που κινείται, στα σημερινά επίπεδα χαρτοφυλακίων των τραπεζών (έχουν «πουληθεί» οι «σκελετοί») γύρω στο 50%.

Η αδυναμία επίτευξης των νέων στόχων

Ενώ είναι προφανής η αδυναμία των τραπεζών να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα των κόκκινων δανείων η εποπτική αρχή έθεσε νέους, ακόμα υψηλότερους και πιο δύσκολους στόχους για την περίοδο 2019-2021. Έναντι μείωσης 17,7 δισ. ευρώ των κόκκινων δανείων στην περίοδο 2016/1-2018/6 η εποπτική αρχή απαιτεί τη μείωσή τους κατά 53,6 δισ., ουσιαστικά 4 δισ. για κάθε μία τράπεζα ετησίως για την περίοδο έως και το τέλος 2021. Μια τέτοια εξέλιξη είναι αδύνατον να πραγματοποιηθεί με την κατάσταση της οικονομίας όπως έχει προδιαγραφεί, όχι από τους απαισιόδοξους αλλά από το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα της κυβέρνησης για την ίδια περίοδο και με το δεδομένο της συνεχούς αφαίμαξης της οικονομίας με τη δέσμευση για ψηλά πλεονάσματα πάνω από 3,5% του ΑΕΠ.

Τα παραπάνω μεγέθη, μείωσης των προβληματικών δανείων, δεν είναι δυνατόν να επιτευχθούν όχι μόνο γιατί δεν ανταποκρίνονται στις συνθήκες της οικονομίας αλλά και γιατί η σημερινή δομή και τα αποτελέσματα των ισολογισμών των τραπεζών δεν μπορούν να αντέξουν το σοκ από τη μείωση των κεφαλαίων που θα επέλθει. Τα αποτελέσματα των τραπεζών του Α΄ εξαμήνου 2018 είναι ενδεικτικά αυτής της αδυναμίας. Τα έσοδα προ προβλέψεων δεν θα μπορούν να καλύψουν τις ζημιές από τη βίαιη μείωση των προβληματικών δανείων.

Παράλληλα η ελληνική οικονομία είναι αποκλεισμένη από τις διεθνείς αγορές, παρά τις προσπάθειες 9 ετών. Ο αποκλεισμός, λόγω απαγορευτικών επιτοκίων, διαμορφώνει ένα ασφυκτικό κλίμα για την κάλυψη των δανειακών αναγκών του δημοσίου (εδώ υπάρχει προς το παρόν το «μαξιλάρι» του αποθεματικού των 30 δισ. ευρώ για δύο χρόνια) αλλά κυρίως των τραπεζών, που δεν έχουν εναλλακτική δυνατότητα άντλησης κεφαλαίων.

Η αδυναμία μέχρι σήμερα εξυγίανσης των χαρτοφυλακίων των τραπεζών και οι νέοι ανέφικτοι στόχοι βάζουν για μία ακόμα φορά το θέμα μιας νέας γενναίας αύξησης κεφαλαίων για τις τράπεζες για να «αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις»… Για το πως θα γίνει, με δεδομένη την αρνητική διάθεση των ιδιωτών μεγαλομετόχων, αναζητούνται λύσεις. Σκοπός για μία ακόμα φορά η μετακύλιση του κόστους στο λαό αλλά με «τρόπο, μη μας πάρουν χαμπάρι». Έτσι ακούγονται σενάρια… για εγγυοδοτικό σχήμα με τη συμμετοχή του δημοσίου, δηλαδή με τα χρήματα του λαού, για να αγοράσουν μεγάλο μέρος των προβληματικών δανείων. «Το έργο» το έχουμε ξαναδεί. Η κυβέρνηση Τσίπρα έδωσε φορολογική ασυλία στις τράπεζες μέσω του αναβαλλόμενου φόρου (δεν πληρώνουν φόρους αξίας συνολικά 20 δισ. ευρώ μέχρι το 2035) και αυτές αξιοποιούν το εργαλείο κατά την κρίση τους, αλλά σαφώς όχι για τα στεγαστικά του λαού, από τον οποίο απαιτούν την πλήρη εξόφληση των οφειλών.

Συνεπώς επειδή δεν υπάρχει καπνός χωρίς φωτιά, η κατάσταση των τραπεζών είναι τουλάχιστον πολύ δύσκολη (επιεικής έκφραση για να μην προκαλέσουμε), οι στόχοι αδύνατοι και η κεφαλαιακή τους επάρκεια όπως είχαμε αναφέρει και στο παρελθόν «αέρας κοπανιστός»… Επί συνόλου κεφαλαίων 29,2 δισ. ευρώ τα 20,2 δισ. δεν είναι «ζεστά» κεφάλαια στα αποθεματικά τους, αλλά «υποσχετικές» για μελλοντικά κεφάλαια, αναβαλλόμενοι φόροι. Μόλις τα 9 δισ. είναι πραγματικά – υπαρκτά κεφάλαια σήμερα. Άρα δεν είναι μόνο οι κερδοσκόποι αλλά και αυτοί που συνεργούν στην παρούσα προβληματική κατάσταση των τραπεζών.

Η ελληνική οικονομία είναι αποκλεισμένη από τις διεθνείς αγορές, λόγω απαγορευτικών επιτοκίων. Διαμορφώνεται έτσι ένα ασφυκτικό κλίμα για την κάλυψη των δανειακών αναγκών του δημοσίου (προς το παρόν υπάρχει το «μαξιλάρι» του αποθεματικού των 30 δισ. ευρώ) και κυρίως των τραπεζών, που δεν έχουν εναλλακτική δυνατότητα άντλησης κεφαλαίων.

ΠΡΟΣ ΝΕΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ

Σενάρια μεταφοράς των ζημιών στους πολίτες

Η κυβέρνηση αν και όφειλε να έχει κατανοήσει το πρόβλημα από το Μάιο με τα Stress Test «πιάστηκε αδιάβαστη» στην παρούσα όξυνσή του. Η πολιτική κίνηση στην οποία προχώρησε στις 2/10/2018 ήταν η μεταφορά της αρμοδιότητας παρακολούθησης των τραπεζών από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Γιάννη Δραγασάκη στον Αλέκο Φλαμπουράρη, υπουργό Επικρατείας. Σκοπός, όπως παρουσιάστηκε αυτή η αλλαγή, είναι ο καλύτερος συντονισμός του κυβερνητικού έργου προκειμένου να βρεθούν άμεσες λύσεις στα προβλήματα.

Με την αλλαγή αυτή ακολουθούν και τα σχετικά σενάρια «λύσεων». Μέχρι στιγμής έχουν κυκλοφορήσει πολλά εναλλακτικά. Ενδεικτικά τα σενάρια κάνουν λόγο για: α) δημιουργία Bad Bank που θα απορροφήσει ένα μέρος από τα προβληματικά δάνεια, β) δημιουργία οχημάτων ειδικού σκοπού είτε κεντρικά είτε ανά τράπεζα για την απομάκρυνση από τις τράπεζες του μη υγιούς τμήματος του χαρτοφυλακίου, με την έκδοση από το «όχημα» ομολόγων που θα έχουν την εγγύηση του δημοσίου, γ) την δημιουργία εταιρικού σχήματος με τη συμμετοχή ιδιωτών και του δημοσίου, στο οποίο το κράτος εγγυάται τα κεφάλαια και τη διαχείριση των μεταβιβαζομένων δανείων και δ) ακόμα και η προσωρινή κρατικοποίηση κάποιων από τις τράπεζες και πώλησή της μετά στους ιδιώτες, είδε το φως της δημοσιότητας. Τα παραπάνω είτε ως ξεχωριστά σενάρια είτε ως συνθέσεις μεταξύ τους δημιουργούν μια φιλολογία γύρω από το πρόβλημα. ‘Όλα αυτά όμως δεν απαντούν στα βασικά ερωτήματα: 1) Σε τι τιμή θα πωληθούν τα προβληματικά δάνεια; 2) Οι ζημιές που θα δημιουργηθούν από αυτές τις πωλήσεις πως θα καλυφθούν από τις τράπεζες; 3) Οι όποιες εγγυήσεις του δημοσίου και η συμμετοχή του σε εταιρικά σχήματα, πέρα από τα νομικά προβλήματα περί κρατικής βοήθειας, δημιουργούν προβλήματα στο δημόσιο χρέος, κάτι που ορισμένοι το έχουν «ξεχάσει».

Οι λύσεις που προωθούνται, όπως προαναφέρθηκαν, έχουν στόχο να αντιμετωπίσουν τεχνικά το πρόβλημα από την πλευρά των συμφερόντων των τραπεζών-τραπεζιτών με την επιβάρυνση του λαού. Για μία ακόμα φορά ο λαός θα κληθεί να πληρώσει το «μάρμαρο» μέσω της φορολογίας και των λοιπών επιβαρύνσεων, για να υπάρχουν φαινομενικά υγιείς τράπεζες. Παράλληλα, ενώ θα έχει πληρώσει για πολλοστή φορά για την σωτηρία των τραπεζών με τη μείωση των εισοδημάτων του, θα πρέπει να πληρώνει και τις δόσεις των δανείων του στα κερδοσκοπικά σχήματα, που θα έχουν δημιουργηθεί στα οποία θα έχουν μεταφερθεί τα δάνεια. Αυτή είναι η λογική της «κυβέρνησης της αριστεράς» στο θέμα των τραπεζών.

Η «επιτυχία» των ελληνικών τραπεζών στα stress test

"Πικρές" αλήθειες για τα Stress Test των τραπεζών

Δημοσίευση: Εφημερίδα "Δρόμος της Αριστεράς" Φύλλο 424, 6/10/2018

Πηγή:  Τι συμβαίνει με τις τράπεζες; | Δρόμος της Αριστεράς

Προγραμματικές συγκλίσεις ΣΥΡΙΖΑ – Ν.Δ.

Αποκρυπτογραφώντας τις εξαγγελίες στη ΔΕΘ 2018

του Παύλου Δερμενάκη

'Οπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος, κυβέρνηση και αξιωματική αντιπολίτευση «διασταύρωσαν τα ξίφη τους» μέσω των ομιλιών και των συνεντεύξεων από τους επικεφαλής τους στη διάρκεια της ΔΕΘ. Η φετινή διαδικασία έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς α) έληξε «τυπικά» η εφαρμογή των μνημονίων και β) βρισκόμαστε ήδη σε άτυπη προεκλογική περίοδο, με ερωτηματικό για την κυβέρνηση την εξεύρεση της καταλληλότερης ημερομηνίας για τις κάλπες.

Εξετάζοντας τις δύο αυτές πολιτικές παρεμβάσεις, των κ.κ. Α. Τσίπρα και Κ. Μητσοτάκη, προκύπτουν μια σειρά διαπιστώσεις και συμπεράσματα που πρέπει να τα έχουμε υπόψη στο πλαίσιο της προεκλογικής διαδικασίας αλλά και μετά.

Όπως ισχυρίζεται η κυβέρνηση και δεν αντιλέγει ο κ. Μητσοτάκης, η τυπική διαδικασία των μνημονίων έληξε. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει τεθεί σε αμφισβήτηση το μνημονιακό καθεστώς που έχει εγκαθιδρυθεί στη χώρα την περίοδο των οκτώ ετών. Και οι δυο στις παρεμβάσεις τους δεν είπαν κουβέντα για το σύνολο των 714 νόμων που έχουν διαμορφώσει ένα ειδικό καθεστώς στη χώρα σε βάρος του λαού. Ένα καθεστώς που όχι μόνο αντιβαίνει προς το σύνταγμα, και αιτιολογείται στις περισσότερες περιπτώσεις από τη δικαστική εξουσία ως έκτακτη ανάγκη, αλλά και από τους ίδιους θεσμούς γίνεται αποδεκτό ότι αντιβαίνει προς τη χάρτα των βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων αλλά και πάλι δικαιολογείται λόγω των ειδικών αναγκών της χώρας.

Συνεπώς ένα πρώτο εξαγόμενο είναι ότι και οι δύο συμφωνούν πως το μνημονιακό καθεστώς θα συνεχίζεται και ο λαός θα συνεχίζει να υφίσταται τις οδυνηρές συνέπειες. Οι λόγοι της μη αμφισβήτησης του μνημονιακού καθεστώτος και από τους δύο συνοψίζονται στα ακόλουθα: α) υπηρέτησαν τα συνειδητά, με πολιτική επιλογή, τα μνημόνια εκτελώντας τις εντολές των δανειστών θεωρώντας τα ως μονόδρομο, β) έχουν αποδεχθεί την εφαρμογή συγκεκριμένων δεσμεύσεων για το απώτερο μέλλον έναντι των δανειστών, διαφωνώντας «προφορικά» μεταξύ τους σε κάποια οικονομικά μεγέθη που δεν αλλάζουν την ουσία, γ) έχουν αποδεχθεί τις διαδικασίες συνέχισης των αξιολογήσεων της ελληνικής οικονομίας από τους θεσμούς και την υπόδειξη «λύσεων» στα προβλήματα που θα διαπιστώνουν, κατά το πρότυπο της μνημονιακής περιόδου δ) συμφωνούν απόλυτα ότι το χρέος όπως έχει διαμορφωθεί πρέπει να αποπληρωθεί, αν και από το ΔΝΤ χαρακτηρίζεται ως «εξαιρετικά μη βιώσιμο», ε) γνωρίζουν ότι οι «θεσμοί» τους «κρατούν» (μας κρατούν όλους ομήρους) μέσω της διαδικασία της οριακής ρύθμισης του δημοσίου χρέους, και στ) αποδέχονται υπό τις παρούσες δυσμενείς συνθήκες το ρυθμιστικό, ελεγκτικό ρόλο των αγορών. Στην ουσία έχουν αποδεχθεί διπλό έλεγχο από τους θεσμούς και από τις αγορές, μόνο που όσον αφορά τις αγορές είναι καθημερινός και αυτόματος μέσω των spread δανεισμού.

Ένα δεύτερο εξαγόμενο αφορά το ύψος και το ύφος των εξαγγελιών προς το εκλογικό σώμα. Και οι δύο προχώρησαν σε πολύ προσεκτικές «παροχές» προς το λαό. Ήταν ιδιαίτερα συγκρατημένοι και φειδωλοί σε σχέση με το παρελθόν. Η αιτία δεν έγκειται στο γεγονός ότι άλλαξαν την γνωστή πολιτική τους «υπόσχομαι προεκλογικά και αναιρώ μετά τις εκλογές» αλλά στο ότι κατανοούν πως ελέγχονται πλέον συνεχώς από τις αγορές, πέραν των άλλων δεσμεύσεων. Ο έλεγχος είναι συνεχής και άμεσος, real time on line. Η οποιαδήποτε απόκλιση από τα συμφωνημένα και εφαρμοζόμενα μνημονιακά πλαίσια θα έχει ως συνέπεια την άμεση εκτίναξη των spread. Ενδεικτικό της κατάστασης η αρνητική εμπειρία καθώς τα spread παραμένουν σε απαγορευτικά επίπεδα (επιτόκιο δανεισμού που κινείται σταθερά πάνω από το 4%), ένα μήνα μετά «τη λήξη των μνημονίων».

Όσον αφορά το επιμέρους περιεχόμενο των εξαγγελιών είναι σχεδόν ταυτόσημες με οριακές μεταξύ τους διαφοροποιήσεις.

Και από τον Α. Τσίπρα και τον Κ. Μητσοτάκη δεν υπάρχει αμφισβήτηση των μνημονιακών πολιτικών και δεσμεύσεων μετά την «τυπική κατάργηση» των μνημονίων. Ακόμα παρά τις εμφανιζόμενες επικοινωνιακά «ιδεολογικές» διαφορές μεταξύ τους στην εφαρμοζόμενη πολιτική η σύγκλιση μεταξύ τους είναι προφανής. Επίσης τα «ψίχουλα» που υποσχέθηκαν είναι «σταγόνα στον ωκεανό» της λεηλασίας των λαϊκών εισοδημάτων και δεν αναιρούν την κατάσταση απόγνωσης του λαού και το δυσοίωνο μέλλον του

Ασφαλιστικό και συντάξεις

Στο θέμα του ασφαλιστικού και της περικοπής των συντάξεων δεν υπάρχει καμία σαφής δέσμευση αλλά απλές προθέσεις μηδενικής «αξίας». Αν και οι δύο αναγνωρίζουν το τεράστιο πρόβλημα επιβίωσης πλέον των συνταξιούχων ο μεν Α. Τσίπρας υπόσχεται να πείσει τους θεσμούς ότι από το συνολικό ξεζούμισμα με στόχο το υπέρ-πλεόνασμα έχει περιθώριο να μην εφαρμόσει το μέτρο, τουλάχιστον άμεσα, ο δε Κ. Μητσοτάκης δεν κάνει ρητή αναφορά και παραπέμπει το θέμα στην υποσχόμενη «κατάργηση» του νόμου Κατρούγκαλου, χωρίς να δίνει στοιχεία με τι θα τον αντικαταστήσει. Και οι δύο θεωρούν βιώσιμο το παρόν ασφαλιστικό σύστημα αποδεχόμενοι τη σταδιακή κατάργηση της κρατικής χρηματοδότησης μέχρι το 2025. Ο μεν Κ. Μητσοτάκης παραπέμπει ανοιχτά στην ιδιωτική ασφάλιση ο δε Α. Τσίπρας θεωρεί ότι με τους μισθούς των 400 ευρώ, τη μερική απασχόληση που γενικεύεται και τη γήρανση του πληθυσμού το ασφαλιστικό σύστημα θα είναι στην πορεία πλεονασματικό!

ΕΝΦΙΑ, ΦΠΑ και φόροι

Στο φορολογικό τομέα υπόσχονται και οι δυο οριακές βελτιώσεις στον ΕΝΦΙΑ, το ΦΠΑ και τους φορολογικούς συντελεστές των άμεσων φόρων χωρίς να αμφισβητούν, αναιρούν την αντιλαϊκότητα των συγκεκριμένων φόρων και τη γενικότερη φορομπηχτική πολιτική.

Ο Α. Τσίπρας υποσχέθηκε για τον ΕΝΦΙΑ μεσοσταθμική μείωση γύρω στο 30% σε δύο δόσεις (2019 και 2020) για τους μικρο-ιδιοκτήτες. Ο Κ. Μητσοτάκης υποσχέθηκε μείωση ΕΝΦΙΑ κατά 30% τα δύο πρώτα χρόνια, για όλους. Το τελικό δηλαδή αποτέλεσμα για τα λαϊκά στρώματα θα είναι το ίδιο, ένα όφελος της τάξης των 40-50 ευρώ!. Η διαφορά έγκειται ότι με τον Κ. Μητσοτάκη το όφελος θα αφορά και τη μεγάλη ακίνητη περιουσία και σε αυτές τις περιπτώσεις το όφελος θα είναι σημαντικότερο.

Για το ΦΠΑ ο Α.Τσίπρας υποσχέθηκε για το 2021(!) οριακή μείωση ανώτατου συντελεστή ΦΠΑ από 24% στο 22% και του κατώτατου από 13% σε 12%. Ο Κ. Μητσοτάκης υποσχέθηκε μείωση στο ΦΠΑ εστίασης από 24% στο 13% και σε συνέχεια στο 11% σε όλο το τουριστικό πακέτο εστίασης και ξενοδοχείων. Δηλαδή η λεηλασία του λαϊκού εισοδήματος μέσω των έμμεσων φόρων θα συνεχίζεται ως έχει, απλά μειώνεται ο φόρος κατά περίπου 100 ευρώ ετησίως και στα δύο σενάρια και αυτό θεωρείται «παροχή»!

Για την ενίσχυση του εισοδήματος ο Α. Τσίπρας υποσχέθηκε τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών των ελευθέρων επαγγελματιών και αγροτών. Από την άλλη ο Κ. Μητσοτάκης, υποσχέθηκε μείωση του εισαγωγικού φορολογικού συντελεστή στο 9% φυσικών προσώπων για εισόδημα μέχρι 10.000 ευρώ από 22% που είναι σήμερα και μείωση της εισφοράς για κύρια σύνταξη στο 15%, για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Δηλαδή στην καλύτερη περίπτωση είτε με τον έναν είτε με τον άλλο τρόπο το ετήσιο οικονομικό όφελος θα είναι της τάξης των 300-400 ευρώ. Την ίδια στιγμή μόνο από τη μείωση του αφορολόγητου η αύξηση στο φόρο θα είναι τάξης των 600 ευρώ. Φυσικά κανείς από τους δύο δεν έκανε αναφορά στην κατάργηση της νομοθετικής ρύθμισης για μείωση του αφορολόγητου από 1/1/2020.!

Και ενώ στις παροχές προς τον κόσμο είναι φειδωλοί προς τις επιχειρήσεις τα μέτρα φορολογικής ελάφρυνσης είναι ξεκάθαρα και από τους δύο. Ο Α. Τσίπρας υποσχέθηκε μείωση του φορολογικού συντελεστή στα κέρδη των επιχειρήσεων την 1/1/2019 από 29% σε 24%. Αντίστοιχα ο Κ. Μητσοτάκης εξήγγειλε μείωση εταιρικού φόρου από 29% στο 20% και στα μερίσματα μείωση από 15% στο 5%.! Και όλα αυτά ενώ τα λαϊκά εισοδήματα συνεχίζουν να μειώνονται τα εταιρικά κέρδη έχουν βελτιωθεί σημαντικά την περίοδο 2014-2017.

Σε αντίστοιχα όμοια επίπεδα κινούνται και οι άλλες οριακές παροχές που υποσχέθηκαν οι δύο «αρχηγοί»

Συμπέρασμα

Από όλα αυτά προκύπτουν τα ακόλουθα γενικά συμπεράσματα για τα δύο κόμματα: 1) Από κανένα τους δεν υπάρχει αμφισβήτηση των μνημονιακών πολιτικών και δεσμεύσεων μετά την «τυπική κατάργηση» των μνημονίων, 2) παρά τις εμφανιζόμενες επικοινωνιακά «ιδεολογικές» διαφορές μεταξύ τους στην εφαρμοζόμενη πολιτική η σύγκλιση μεταξύ τους είναι προφανής και 3) τα «ψίχουλα» που υποσχέθηκαν είναι «σταγόνα στον ωκεανό» της λεηλασίας των λαϊκών εισοδημάτων και δεν αναιρούν την κατάσταση απόγνωσης του λαού και το δυσοίωνο μέλλον του.

Δημοσίευση: Εφημερίδα "Δρόμος της Αριστεράς" Φύλλο 422, 22/09/2018

Πηγή:  Προγραμματικές συγκλίσεις ΣΥΡΙΖΑ – Ν.Δ. | Δρόμος της Αριστεράς